VIRGILIO

Publio Virgilio Marón naceu en Andes, localidade identificada, con secular e pertinaz tradición, co actual lugar de Pietole, ao pé de Mantua. Estudou primeiro en Cremona e Milán, logo en Roma. Na capital rematou a formación en retórica e coñeceu importantes expoñentes da política e da literatura como Cornelio Galo, Alfeno Varo e Asinio Polión. Deixando de lado a carreira forense, retirouse a Nápoles, onde se fixo, xunto con Filodemo de Gadara, discípulo do filósofo epicúreo Sirón (de quen foi mesmo amante). Por resonancia do seu cognomen coa palabra latina virgo foi alcumado Parthenias (en grego virxe).
Coñeceu a mecenas, pasando a formar parte do seu círculo, que acollía a moitos literatos famosos da época. Tería contactos similares con Augusto, colaborando na difusión da súa ideoloxía política.
De regreso dunha viaxe de estudos en Atenas morreu en Brindisi, onde chegou xa doente, vítima dunha insolación. Os seus restos foron inhumados en nápoles, cerca da Gruta de Posillipo, onde hoxe está o Parque da Tumba de Virxilio (Parco della Tomba di Virgilio).
Escribiu varias composicións poéticas durante a súa mocidade, que foran no Medioevo reagrupadas co nome de Appendix Vergiliana. Pero os seus escritos máis famosos son as Bucólicas (unha escolma de dez églogas); as Xeórxicas (poema didáctico en catro libros, acerca dos traballos no campo) e, sobretodo, a Eneida (poema en doce libros que narra a historia de Eneas, guerreiro exiliado de Ilión ou Troia, fundador da dinastía Xulia). Este último poema quedou incompleto, sendo publicado por vontade de Augusto.

PETRONIO

O historiador romano Tácito referíase a el como arbiter elegantiae (árbitro da elegancia). O seu sentido da elegancia e o luxo convertiron a Petronio en organizador de moitos dos espectáculos que tiñan lugar na corte de Nerón. Petronio foi tamén procónsul de Bitinia, e máis tarde cónsul. A súa influencia sobre Nerón despertou os celos do prefecto do pretorio Cayo Odonio Tixelino, outro dos favoritos do emperador, que lanzou contra el falsas acusacións. Participou na conxura encabezada por Pisón, e Nerón, avisado, ordenoulle permanecer en Cumas; o escritor decidiu quitarse a vida deixándose desangrar ata morrer. Dise que antes enviou ao emperador un escrito no que enumeraba todos os vicios do tirano.
Petronio é autor dunha notable obra de ficción, unha novela satírica en prosa e verso titulada O Satiricón (c. 60), da que se conservan algúns fragmentos; narra as aventuras de dous libertos, Encolpio e Ascilto, e inclúe algúns obscenos Contos Milesios. O estilo poético de Petronio é moi manierista, parecido ao de Ovidio. O Satiricón pode ser o primeiro exemplo de novela picaresca na literatura europea, e pode considerarse o modelo de novelas posteriores. Ofrece unha descrición única, e moitas veces enormemente desvergoñada, da vida no século I d. C. A pesar de que o seu narrador se expresa no mellor latín da época, a obra é especialmente valiosa polos coloquialismos nos parlamentos de moitos personaxes que ofrecen un interesante obxecto de estudio sobre o latín vulgar da época. O episodio máis famoso é o Banquete de Trimalción, unha descrición sumamente realista dun banquete ofrecido por un novo rico e ostentoso liberto.

Tito Livio

Tito Livio (Titus Livius en latín) naceu en Patavium (Padua) no ano 64 ou 59 a. de C. e morreu no ano 17 d. de C. Foi un historiador romano, autor de Ab Urbe Condita (Desde a fundación da Cidade), que relata a historia de Roma desde a fundación tradicional no ano 753 a. de C. ata á morte de Druso no ano 9 a. de C. En total componse de 142 libros, dos que só conservamos 35.

Livio naceu nunha familia rica de provincias e trasladouse de mozo a Roma, estudando nela retórica e filosofía. Tiña ideas conservadoras e republicanas, mais non entrou nunca en política. Adquiriu fama a partir do ano 27 – 25 a de C., cando empezou a preparación de Ab Urbe Condita, obra na que se ocupou ata á súa morte. Augusto, a cuxo círculo pertenceu, confioulle a educación do seu neto adoptivo, o futuro emperador Claudio, a pesar das súas ideas republicanas. En troca, Livio aceptara a Pax Romana e, aínda que el fose partidario das ideas de Pompeio, aprobou a enorme reforma emprendida por Augusto. Tivo dous fillos.

Ovidio

Publio Ovidio Nasón naceu en Sulmona o 20 de marzo do ano 43 a. de C. e morreu no Mar Negro no ano 17 ou 18 d. de C. Viviu dende moi novo en Roma, onde se relacionou con outros escritores da época como Horacio ou Propercio.

Ocupou cargos públicos pouco relevantes ata que un decreto do emperador Augusto o desterrou á beira do Mar Negro, no ano 8 d. de C.; como consecuencia, os seus libros foron retirados das bibliotecas e queimados en público por inmorais. A súa obra iniciouse cun cancioneiro amoroso, poemas que abren un ciclo erótico no que tamén se inclúen as Heroidas, colección de ficticias cartas de amor escritas por heroínas da mitoloxía e da historia, pero os seus títulos máis ambiciosos son Fasti e As Metamorfoses.

En Tristia, unha elexía de forma epistolar, cobran importancia singular as referencias autobiográficas. Na época na que Ovidio estivo desterrado escribiu a súa obra mais famosa: As Metamorfoses (Metamorphoseon), escrita en hexámetro dactílico. Desde a Idade Media e o Renacemento, coma é o caso dos Carmina Burana, a obra de Ovidio nunca deixou de estar presente na tradición literaria europea.